Kaszel utrzymuje się już od tygodni i nic nie pomaga? Dlaczego drażniący kaszel nie ustępuje i co naprawdę pomaga

Długotrwały kaszel nie jest rzadkością. Według obszernej analizy dotyka niemal co dziesiątej osoby dorosłej na świecie, a w Europie nawet 12,7% osób¹. W europejskim badaniu przeprowadzonym wśród osób z przewlekłym kaszlem niemal trzy czwarte badanych odwiedziło lekarza co najmniej trzy razy, jednak diagnozę otrzymała tylko około połowa z nich².

Zaczyna się niewinnie. Dziecko przynosi do domu przeziębienie i po dwóch dniach znów jest w pełni sił. Mama jednak kaszle już trzeci tydzień, napadowo, aż do odruchu wymiotnego, a w nocy przenosi się na kanapę, żeby nie budzić rodziny. Pojawia się pytanie, dlaczego kaszel nie ustępuje, skoro wirus już dawno zniknął. Odpowiedź jest prostsza, niż można by się spodziewać…

Kaszel, który sam się napędza

Kaszel jest odruchem obronnym, którego zadaniem jest usuwanie z dróg oddechowych wszystkiego, co nie powinno się w nich znajdować. Jednak przy długotrwałym kaszlu zakończenia nerwowe w drogach oddechowych stają się nadwrażliwe. Specjaliści nazywają ten stan zespołem nadwrażliwości odruchu kaszlowego². Napad kaszlu może wówczas wywołać nawet zimne powietrze, perfumy, rozmowa czy śmiech.

W ten sposób powstaje błędne koło:

• podrażniona błona śluzowa wywołuje kaszel,

• każdy napad kaszlu dodatkowo podrażnia ją mechanicznie,

• coraz bardziej podrażniona błona śluzowa reaguje na coraz słabsze bodźce.

Kaszel może więc utrzymywać się nawet wtedy, gdy pierwotna przyczyna już dawno ustąpiła. Dlatego sięganie po kolejne syropy często nie przynosi żadnych rezultatów.

Trzy tygodnie a osiem tygodni: kiedy kaszel przestaje być „zwykłym” kaszlem?

W pierwszej fazie kaszel jest naturalnym odruchem obronnym dróg oddechowych. W przypadku typowej infekcji wirusowej powinien ustąpić w ciągu 3 tygodni³.

• Od 3 do 8 tygodni (kaszel poinfekcyjny): Błona śluzowa dróg oddechowych pozostaje podrażniona i nadwrażliwa jeszcze po przebytej infekcji wirusowej³.

• Powyżej 8 tygodni (kaszel przewlekły): Lekarze mówią już o kaszlu przewlekłym, który wymaga ukierunkowanej diagnostyki, ponieważ zazwyczaj kryje się za nim konkretna przyczyna³,⁴.

Najczęstsze przyczyny, o których ludzie nie myślą²˒³:

• leki na nadciśnienie z grupy inhibitorów ACE: suchy kaszel jest ich znanym działaniem niepożądanym i może pojawić się nawet kilka miesięcy po rozpoczęciu ich przyjmowania,

• astma bez świszczącego oddechu: czasami kaszel jest jej jedynym objawem,

• refluks: treść żołądkowa może podrażniać drogi oddechowe nawet bez występowania zgagi,

• spływanie wydzieliny z nosa, palenie tytoniu i zapylone środowisko.

Reklama

Dlaczego tkwisz w błędnym kole stosowania syropów?

Wiele osób popełnia klasyczny błąd – zaczyna łączyć leki na własną rękę. Mieszają syrop hamujący kaszel z lekiem wykrztuśnym. Efekt? Organizm otrzymuje dwa sprzeczne sygnały: jeden lek zmusza płuca do produkcji śluzu, a drugi blokuje odruch, który ma go usunąć. Śluz się gromadzi, błona śluzowa cierpi, a kaszel staje się jeszcze bardziej nasilony.

Aby kaszel w końcu ustąpił, drogi oddechowe potrzebują zupełnie innego podejścia:

• Znaleźć przyczynę. W przypadku kaszlu utrzymującego się ponad 8 tygodni lekarz w razie potrzeby zaleci spirometrię, RTG płuc lub diagnostykę refluksu³.

• Zweryfikować przyjmowane leki. Jeśli przyjmujesz lek na nadciśnienie, nie odstawiaj go samodzielnie, lecz skonsultuj się z lekarzem w sprawie alternatywy.

• Nauczyć się powstrzymywać napady kaszlu. Logopeda lub fizjoterapeuta nauczy Cię technik oddechowych, dzięki którym opanujesz potrzebę kaszlu, zanim napad się rozwinie².

• Dać błonie śluzowej czas. Kaszel poinfekcyjny często ustępuje samoistnie w ciągu 8 tygodni³.

Jakie możliwości oferuje tradycyjna medycyna chińska?

Kiedy drogi oddechowe są przez długi czas podrażnione i wyczerpane, środowisko naukowe coraz częściej koncentruje się na naturalnych substancjach o udowodnionym działaniu na poziomie komórkowym.

Szczególną uwagę zwróciła na siebie bajkalina i jej „bliźniak” bajkaleina – flawonoidy pochodzące z korzenia tarczycy bajkalskiej (Scutellaria baicalensis)¹⁰ ¹¹. W tradycyjnej medycynie chińskiej roślina ta jest od stuleci wykorzystywana w celu udrożnienia dróg oddechowych.

Współczesne badania naukowe dokładnie opisują mechanizmy ich działania:

• Działanie przeciwzapalne: Bajkaleina/bajkalina selektywnie hamuje główne szlaki zapalne w tkankach i zmniejsza produkcję cytokin prozapalnych¹². W praktyce oznacza to łagodzenie podrażnienia błon śluzowych i znaczne ograniczenie nieustannej potrzeby kaszlu.

• Ochrona antyoksydacyjna: Przebyte infekcje, smog czy zanieczyszczenia narażają płuca na stres oksydacyjny. Badania potwierdzają, że bajkalina chroni komórki płuc przed uszkodzeniem¹².

• Oczyszczanie dróg oddechowych i regulacja wydzielania śluzu: Badania wskazują na zdolność do regulowania nadmiernej produkcji gęstego śluzu¹³, a tym samym zapobiegania gromadzeniu się wydzieliny¹⁴.

Naturalne substancje w badaniach naukowych: bajkalina i katechina

Naukowców jednak jeszcze bardziej zainteresowało połączenie dwóch substancji roślinnych: bajkaliny i katechiny. W badaniach laboratoryjnych wspólnie hamowały stan zapalny znacznie skuteczniej niż każda z tych substancji osobno, a ich mieszanina była w stanie jednocześnie hamować oba główne szlaki zapalne¹⁴,¹⁵.

1. Szlak COX: Przyczynia się do obrzęku błony śluzowej i podrażnia zakończenia nerwowe, które wywołują kaszel¹⁶,¹⁷

2. Szlak LOX: Przyczynia się do skurczu oskrzeli, produkcji śluzu i obrzęku błony śluzowej¹⁸.

Reklama

Podsumowanie: natura również może zaoferować rozwiązanie

Uporczywy, drażniący kaszel, który nie ustępuje, zawsze ma swoją przyczynę. Współczesna medycyna znacznie lepiej rozumie dziś odruch kaszlowy i obok tradycyjnego leczenia poszukuje nowych, łagodnych rozwiązań również w naturze.

Bajkalina z tarczycy bajkalskiej i katechina z akacji stanowią obiecujący kierunek badań, jednak ich korzyści dla ludzi muszą jeszcze zostać potwierdzone w szerzej zakrojonych badaniach klinicznych.