Więcej nie zawsze znaczy lepiej: jak nadmiarwitaminy B6 może szkodzić nerwom

Witamina B6 jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania nerwów. Jeśli jednak organizm otrzymuje jej zbyt dużo przez długi czas, może im zaszkodzić i wywołać takie same dolegliwości jak jej niedobór. Wyjaśniamy, dlaczego tak się dzieje i jak tego uniknąć.

Mała witamina o wielkim znaczeniu

Witamina B6 wspomaga działanie dziesiątek enzymów w organizmie. Bierze udział w metabolizmie białek oraz wytwarzaniu substancji, za pomocą których komórki nerwowe przekazują sobie sygnały¹. Jej niedobór może zatem prowadzić do neuropatii, czyli uszkodzenia nerwów².

Organizm potrzebuje jej jednak niewiele. Osobie dorosłej wystarcza mniej niż 2 mg dziennie³. Można ją znaleźć na przykład w mięsie, rybach, roślinach strączkowych czy ziemniakach. Przy urozmaiconej diecie większość osób dostarcza jej organizmowi wystarczającą ilość.

Co dzieje się z nerwami przy nadmiarze witaminy B6?

Witamina B6 (pirydoksyna), w przeciwieństwie do większości pozostałych witamin z grupy B, w wysokich dawkach jest neurotoksyczna. Przy znacznym nadmiarze nie może być wystarczająco szybko wydalana z moczem, zaczyna gromadzić się w nerwach i może prowadzić do ich uszkodzenia¹,³.

Nerwy można sobie wyobrazić jako przewody elektryczne, które przekazują informacje między mózgiem a ciałem. Wewnątrz przewodu znajduje się przewodzący „drut” (akson), a na zewnątrz chroni go izolacja (mielina).

Nadmiar witaminy B6 uszkadza przede wszystkim „druty” przewodzące bodźce czuciowe, czyli odpowiadające za odczuwanie dotyku, ciepła czy bólu¹. Zgodnie z aktualną wiedzą wygląda na to, że gdy w organizmie znajduje się zbyt dużo witaminy B6, jej nieaktywna forma (pirydoksyna) wypiera formę aktywną, której potrzebują nerwy. Rezultat jest paradoksalny: nerwy cierpią podobnie jak w przypadku niedoboru witaminy B6¹.

Lekarze nazywają ten stan neuropatią pirydoksynową.

Objawy są takie same jak w przypadku innych neuropatii, dlatego ludzie często nie kojarzą ich z witaminami¹,³:

• mrowienie lub drętwienie palców u stóp lub rąk,

• pieczenie lub ból,

• utrata czucia,

• niepewny chód i osłabienie.

Ile to już za dużo?

Według Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) zdrowa osoba dorosła nie powinna przyjmować więcej niż 12 mg witaminy B6 dziennie⁴. To kilkukrotnie więcej, niż potrzebuje organizm.

Największe ryzyko wiąże się z długotrwałym przyjmowaniem wysokich dawek. Dolegliwości pojawiały się jednak również przy niższych dawkach, czasami nawet poniżej tej granicy³,⁵,⁷.

Dlaczego preparaty typu B-complex często zawierają wysokie dawki witaminy B6?

1. Przestarzałe normy i przepisy: W wielu krajach i instytucjach (np. w USA) przez długi czas dopuszczano górną granicę spożycia wynoszącą nawet 100 mg dziennie. Producenci przez lata nie zmieniali składu swoich preparatów. Organy regulacyjne (np. australijska TGA czy EFSA) zaczęły zaostrzać przepisy i wprowadzać ostrzeżenia na opakowaniach dopiero w ostatnim czasie, po wzroście liczby zgłoszeń dotyczących uszkodzeń nerwów⁴,⁶,⁸,⁹.

2. Wrażenie większej skuteczności: Konsumenci często kierują się procentową wartością referencyjnej wartości spożycia (RWS). Gdy widzą na opakowaniu 3000% lub 5000% RWS, mają wrażenie, że kupują silniejszy i skuteczniejszy produkt za swoje pieniądze.

3. Zastosowanie terapeutyczne: Wysokie dawki (około 50–100 mg) mają uzasadnienie w leczeniu określonych schorzeń (np. ciężkich stanów zapalnych układu nerwowego, niedokrwistości, zatruć czy nudności ciążowych). Takie dawki powinny być jednak stosowane pod nadzorem lekarza przez krótki czas, a nie przyjmowane codziennie przez zdrowe osoby w ramach samodzielnej suplementacji preparatami dostępnymi bez recepty⁹,¹⁰.

Reklama

Jak dawki witaminy B6 niepostrzeżenie się sumują

Problem polega na tym, że witamina B6 znajduje się nie tylko w preparatach typu B-complex. Występuje również w preparatach multiwitaminowych, a bardzo często także w suplementach zawierających magnez lub cynk³,⁶. Dodaje się ją również do niektórych wzbogacanych produktów spożywczych i napojów⁶.

Jeśli przyjmujesz kilka takich preparatów jednocześnie, dawki witaminy B6 się sumują. Nawet jeśli każdy z nich zawiera „rozsądną” ilość, łącznie mogą przekroczyć bezpieczną granicę.

Dlatego warto dokładnie przeczytać skład wszystkich przyjmowanych preparatów i zsumować zawarte w nich ilości witaminy B6 w miligramach. Na opakowaniu można ją znaleźć również pod nazwą pirydoksyna (często chlorowodorek pirydoksyny), pirydoksal lub pirydoksamina⁶.

Jeśli dolegliwości pojawiły się po rozpoczęciu stosowania nowych suplementów, zabierz je wraz z opakowaniami na wizytę u lekarza³. Poziom witaminy B6 we krwi nie musi bowiem wskazywać, czy doszło do uszkodzenia nerwów, a standardowe badanie nerwów może dać prawidłowy wynik¹. Dlatego lekarz opiera się przede wszystkim na informacjach o tym, jakie preparaty przyjmujesz i jak długo je stosujesz.

Jak podejść do tego lepiej i bezpieczniej?

Nerwy potrzebują witaminy B6, jednak jest ona jedyną witaminą z grupy B, o której wiadomo, że w wyższych dawkach może być neurotoksyczna i sama powodować neuropatię¹. Dlatego ważne jest, aby kontrolować łączną ilość witaminy B6 pochodzącą ze wszystkich przyjmowanych preparatów. W przypadku witaminy B6 nie obowiązuje zasada „im więcej, tym lepiej”, lecz „dokładnie tyle, ile potrzeba”.

Reklama